Ücretsiz İzin Nedir Kaç Gün Kullanılabilir Maaş ve SGK Ne Olur

Ücretsiz İzin Nedir Kaç Gün Kullanılabilir Maaş ve SGK Ne Olur

Çalışanın belirli bir süre işe gitmediği ancak iş sözleşmesinin sona ermediği uygulamalardan biri ücretsiz izindir. Ücretsiz izin sırasında çalışan fiilen çalışmaz ve kural olarak bu dönem için işverenden ücret almaz. Buna karşılık iş sözleşmesi tamamen sona ermez; izin süresinin sonunda çalışma ilişkisi devam eder.

Ücretsiz izin özellikle uzun süreli kişisel ihtiyaçlar, ailevi nedenler, doğum sonrası dönemler veya çalışan ile işverenin karşılıklı anlaşması sonucunda kullanılabilir. Ancak ücretsiz izin kaç gün kullanılabilir, işveren çalışanı zorla ücretsiz izne çıkarabilir mi ve ücretsiz izinde SGK primi ne olur gibi soruların cevabı izin türüne göre değişir. Basit İK, izin ve personel süreçlerini çalışan bazında takip ederek ücretli izin, ücretsiz izin ve diğer çalışma durumlarının farklı kayıtlarla yönetilmesine yardımcı olur.

Ücretsiz İzin Nedir?

Ücretsiz izin, çalışanın belirli bir süre iş görme borcunu yerine getirmediği ve işverenin de bu dönem için kural olarak ücret ödeme yükümlülüğünün bulunmadığı izin türüdür.

Bu dönemde iş sözleşmesi tamamen ortadan kalkmaz.

Başka bir ifadeyle çalışan:

• işten çıkarılmış olmaz,
• istifa etmiş sayılmaz,
• personel kaydı sona ermez,
• belirlenen ücretsiz izin süresi tamamlandığında işine geri döner.

İş sözleşmesinin temel yükümlülükleri izin dönemi boyunca geçici olarak askıya alınmış olur.

Ücretsiz İzin Kaç Gün Kullanılabilir?

Bu sorunun herkese uygulanabilecek tek bir cevabı yoktur.

4857 sayılı İş Kanunu'nda genel ücretsiz izin için:

“Bir çalışan en fazla 30 gün ücretsiz izin kullanabilir.”

veya

“Ücretsiz izin en fazla 3 ay olabilir.”

şeklinde genel bir sınır bulunmaz.

Kanundan doğan özel ücretsiz izinlerde süre ayrıca belirtilmiştir.

Bunun dışındaki ücretsiz izinlerde ise çalışan ile işveren;

• izin başlangıç tarihini,
• izin bitiş tarihini,
• toplam süreyi

karşılıklı olarak belirleyebilir.

Örneğin taraflar anlaşırsa çalışan;

10 gün,

1 ay,

2 ay

veya tarafların kabul ettiği başka bir süre ücretsiz izin kullanabilir.

Ancak sürenin açık şekilde belirlenmesi önemlidir.

İşveren Çalışanı Zorla Ücretsiz İzne Çıkarabilir mi?

Genel kural olarak işveren çalışanın onayı olmadan istediği zaman:

“Yarın itibarıyla iki ay ücretsiz izindesin.”

diyemez.

Ücretsiz izin çalışanın ücret alamamasına ve fiilen çalışmamasına neden olduğu için çalışma koşullarında önemli bir değişiklik oluşturur.

4857 sayılı İş Kanunu'nun 22. maddesine göre işveren çalışma koşullarında esaslı bir değişiklik yapmak istediğinde bunu çalışana yazılı olarak bildirmelidir.

Çalışan değişiklik önerisini altı iş günü içerisinde yazılı olarak kabul etmezse değişiklik çalışanı bağlamaz.

Bu nedenle kanundan doğan özel bir durum bulunmadıkça ücretsiz izin uygulamasının karşılıklı anlaşmayla yürütülmesi gerekir.

Çalışan Kendi İsteğiyle Ücretsiz İzne Çıkabilir mi?

Çalışanın da genel olarak:

“Ben iki ay ücretsiz izin kullanıyorum.”

diyerek tek taraflı şekilde işe gelmemesi mümkün değildir.

Kanunun doğrudan hak tanıdığı ücretsiz izin türleri dışında çalışanın ücretsiz izin talebi işveren tarafından kabul edilmelidir.

Örneğin çalışan;

• ailevi neden,
• eğitim,
• şehir dışına çıkma,
• uzun süreli kişisel ihtiyaç

nedeniyle 30 gün ücretsiz izin talep edebilir.

İşveren kabul ederse ücretsiz izin başlar.

İşveren kabul etmez ve çalışan buna rağmen işe gelmezse durum devamsızlık sürecine dönüşebilir.

Ücretsiz İzin Yazılı Yapılmalı mı?

Ücretsiz izin sürecinin yazılı şekilde kayıt altına alınması hem çalışan hem işveren açısından önemlidir.

Belgede en azından;

• çalışanın adı soyadı,
• ücretsiz izin nedeni,
• başlangıç tarihi,
• bitiş tarihi,
• toplam süre,
• çalışanın talebi veya onayı,
• işveren onayı

bulunabilir.

Örneğin:

“01.12.2026 – 31.12.2026 tarihleri arasında 31 gün ücretsiz izin kullanmayı talep ediyorum.”

şeklinde açık tarih verilmesi daha sağlıklıdır.

“İkinci bir bildirime kadar ücretsiz izinlidir.”

gibi süresi belirsiz ifadeler daha sonra uyuşmazlık oluşturabilir.

Ücretsiz İzinde Maaş Ödenir mi?

Ücretsiz iznin temel özelliği bu dönem için ücret ödenmemesidir.

Örneğin aylık ücretle çalışan bir personel ayın 10 gününü ücretsiz izinli geçirmişse bu süre ücret hesabında çalışılmış gün gibi değerlendirilmez.

Aylık puantaj hazırlanırken;

• çalışılan günler,
• yıllık izin,
• rapor,
• ücretsiz izin,
• devamsızlık

birbirinden ayrılmalıdır.

Ücretsiz izin ile yıllık ücretli izin aynı şey değildir.

Yıllık izinde çalışan ücretini almaya devam eder.

Ücretsiz izinde ise adı üzerinde kural olarak ücret doğmaz.

Ücretsiz İzinde SGK Primi Ödenir mi?

Ücretsiz izin kullanılan ve çalışana ücret ödenmeyen günler için genel olarak normal çalışma günü gibi SGK prim günü bildirimi yapılmaz.

Bu günler SGK bildiriminde eksik gün olarak gösterilir.

SGK uygulamasında ücretsiz izin türüne göre farklı eksik gün kodları bulunabilir.

Örneğin:

• 19 – Ücretsiz Doğum İzni
• 20 – Ücretsiz Yol İzni
• 21 – Diğer Ücretsiz İzin

kodları kullanılmaktadır.

Dolayısıyla çalışan 30 günlük bir ayın tamamında diğer ücretsiz izin kapsamında bulunuyorsa normal 30 günlük çalışma primi oluşmaz.

Ayın bir bölümünde çalışıp bir bölümünde ücretsiz izin kullanılmışsa çalışılan günler prim günü olarak bildirilirken ücretsiz izin günleri eksik gün olarak gösterilir.

Ücretsiz İzin Emeklilik Prim Gününü Etkiler mi?

Evet.

Ücretsiz izin döneminde prim bildirilmeyen günler normal çalışma günü gibi emeklilik prim gününe eklenmez.

Örneğin çalışan:

bir yılda 30 gün ücretsiz izin kullanmışsa,

bu 30 günlük dönem için SGK primi bildirilmemiş olması toplam prim gün sayısını etkileyebilir.

Bu nedenle uzun süreli ücretsiz izin kullanan çalışanlar emeklilik açısından toplam prim günlerinde farklılık görebilir.

Kanunda özel olarak borçlanılabilen süreler ise ayrı kurallara tabidir.

Ücretsiz İzinde Sağlık Sigortası Kesilir mi?

Ücretsiz izinde sağlık hizmetlerinden yararlanma konusu yalnızca:

“Prim yatmadı, aynı gün sağlık güvencesi bitti.”

şeklinde değerlendirilmemelidir.

SGK mevzuatında sigortalılık niteliği ve genel sağlık sigortasından yararlanma için devam süreleri ve önceki prim günlerine bağlı kurallar bulunmaktadır.

SGK, zorunlu sigortalılığı sona eren kişiler açısından belirli koşullarda 10 gün ve önceki bir yılda yeterli prim bulunması halinde buna ek sürelerle sağlık hizmetlerinden yararlanma imkânı tanımaktadır.

Kanuni ücretsiz izinler açısından ayrıca özel hükümler bulunabilir.

Bu nedenle özellikle birkaç ay sürecek ücretsiz izinlerde çalışanın sağlık aktivasyon durumunu e-Devlet veya SGK üzerinden kontrol etmesi faydalıdır.

Ücretsiz İzin Yıllık İzin Hakkından Düşülür mü?

Hayır.

İşveren yıl içerisinde çalışana verdiği ücretsiz izin günlerini:

“Bu yıl zaten 10 gün ücretsiz izin kullandın, yıllık izninden düşüyorum.”

şeklinde yıllık ücretli izin bakiyesinden mahsup edemez.

İş Kanunu ve yıllık izin mevzuatı, yıl içinde verilen diğer ücretli veya ücretsiz izinlerin yıllık ücretli izinden düşürülemeyeceğini açıkça düzenler.

Örneğin çalışanın:

14 gün yıllık izin hakkı

ve ayrıca

5 gün ücretsiz izin kullanımı

varsa, sırf ücretsiz izin kullanıldığı için yıllık izin bakiyesi 9 güne düşmez.

Ücretsiz İzin Yıllık İzne Hak Kazanma Tarihini Etkiler mi?

Burada yıllık izin bakiyesinden düşme ile yıllık izne hak kazanmak için gereken çalışma süresi birbirinden ayrılmalıdır.

Ücretsiz izin yıllık izin bakiyesinden düşmez.

Ancak ücretsiz izin dönemleri kural olarak yıllık ücretli izne hak kazanmak için çalışılmış gibi değerlendirilen sürelerden olmayabilir.

Örneğin doğum sonrası kullanılan altı aya kadar ücretsiz izin süresinin yıllık ücretli izin hakkının hesabında dikkate alınmayacağı İş Kanunu'nda açıkça belirtilmiştir.

Bu nedenle uzun ücretsiz izinler çalışanın bir sonraki yıllık izne hak kazanacağı tarihi ileri taşıyabilir.

Ücretsiz İzin Kıdem Süresine Dahil Edilir mi?

Genel ücretsiz izin dönemlerinde iş sözleşmesi askıda olduğundan bu süreler kural olarak kıdem tazminatı hesabında fiili çalışma süresine eklenmez.

Örneğin çalışan toplam çalışma ilişkisi boyunca birkaç aylık ücretsiz izin kullanmışsa kıdem hesabında bu askı döneminin ayrıca dikkate alınması gerekebilir.

Ancak kanundan kaynaklanan özel izinler, toplu iş sözleşmesi hükümleri veya farklı çalışma düzenlemeleri sonucu değiştirebilir.

Bu nedenle uzun süreli ücretsiz izin bulunan personellerin kıdem hesabı yapılırken izin geçmişi kontrol edilmelidir.

Doğumdan Sonra Ücretsiz İzin Kaç Ay?

Doğum sonrası ücretsiz izin, genel ücretsiz izinden farklı olarak Kanundan doğan özel bir haktır.

2026 yılında yapılan değişiklikle kadın çalışanların analık izni doğum öncesi 8 hafta ve doğum sonrası 16 hafta olmak üzere toplam 24 haftaya çıkarılmıştır.

Çoğul gebelikte toplam süre 26 hafta olur.

Bu sürenin tamamlanmasından sonra kadın çalışana isteği halinde 6 aya kadar ücretsiz izin verilir.

Bu izin üç yaşını doldurmamış çocuğun evlat edinilmesi halinde eşlerden birine veya evlat edinene de tanınır.

Bu altı aylık süre yıllık ücretli izin hakkının hesabında dikkate alınmaz.

Doğum Sonrası Ücretsiz İzni İşveren Reddedebilir mi?

Kanunda düzenlenen doğum sonrası altı aya kadar ücretsiz izin çalışanın talebine bağlı kanuni bir haktır.

Bu nedenle şartları sağlayan kadın çalışanın bu hakkı, genel ücretsiz izin talebi gibi yalnızca işverenin tercihine bırakılmış değildir.

Çalışanın talebini yazılı şekilde yapması ve izin tarihlerini personel kayıtlarında açık şekilde göstermesi sürecin daha sağlıklı ilerlemesini sağlar.

Yarı Zamanlı Ücretsiz İzin Hakkı Nedir?

Doğum sonrası ayrıca haftalık çalışma süresinin yarısı kadar ücretsiz izin hakkı da bulunmaktadır.

Çocuğun hayatta olması şartıyla;

• birinci doğumda 60 gün,
• ikinci doğumda 120 gün,
• sonraki doğumlarda 180 gün

süreyle haftalık çalışma süresinin yarısı kadar ücretsiz izin kullanılabilir.

Çoğul doğumlarda bu sürelere 30'ar gün eklenir.

Çocuğun engelli doğması halinde süre 360 gün olarak uygulanır.

Bu hak tam zamanlı altı aylık ücretsiz izin uygulamasından farklıdır.

Yıllık İzin İçin Ücretsiz Yol İzni Kaç Gün?

Yıllık ücretli iznini işyerinin bulunduğu yerden başka bir yerde geçirecek çalışan, bunu belgeleyerek talep ederse işveren çalışana gidiş ve dönüş süresi için toplam dört güne kadar ücretsiz yol izni vermek zorundadır.

Bu süre yıllık ücretli izin süresinden farklıdır.

Örneğin 14 günlük yıllık izin kullanan çalışan şartları karşılıyorsa buna ek olarak dört güne kadar ücretsiz yol izni kullanabilir.

Ücretsiz yol izni için SGK bildirimlerinde özel eksik gün kodu bulunmaktadır.

Koruyucu Aile Olan Çalışanın Ücretsiz İzin Hakkı Var mı?

2026 yılında yapılan değişiklikle bir veya daha fazla çocuğa eşiyle birlikte veya tek başına koruyucu aile olan işçiye, çocuğun teslim edildiği tarihten sonra talebi üzerine 10 gün ücretsiz izin hakkı getirildi.

Bu da genel ücretsiz izin anlaşmasından farklı, doğrudan Kanundan kaynaklanan özel ücretsiz izin haklarından biridir.

Ücretsiz İzin Sırasında Başka İşte Çalışılabilir mi?

Genel ücretsiz izin sırasında başka bir işveren yanında çalışmanın mümkün olup olmadığı;

• mevcut iş sözleşmesine,
• rekabet hükümlerine,
• sadakat borcuna,
• ücretsiz izin anlaşmasının içeriğine

göre ayrıca değerlendirilmelidir.

Örneğin çalışan mevcut işvereninin doğrudan rakibinde çalışmaya başlarsa farklı hukuki sonuçlar ortaya çıkabilir.

Bu nedenle uzun süreli ücretsiz izin sözleşmelerinde çalışanın bu süre içerisindeki durumunun açık şekilde belirlenmesi faydalıdır.

Ücretsiz İzin Süresi Bitince Çalışan İşe Dönmek Zorunda mı?

Evet.

Kararlaştırılmış ücretsiz izin süresi sona erdiğinde çalışan normal şekilde işine geri dönmelidir.

Örneğin ücretsiz izin:

1 Nisan – 30 Nisan

olarak belirlenmişse çalışan takip eden çalışma gününde işine dönmelidir.

Çalışan izin süresi bittikten sonra yeni bir izin almadan işe gelmezse devamsızlık süreci gündeme gelebilir.

Bu nedenle ücretsiz izin başlangıcı kadar bitiş tarihi de açık şekilde kayıt altına alınmalıdır.

İşveren Ücretsiz İzin Sonrasında Çalışanı İşe Başlatmazsa Ne Olur?

Ücretsiz izin iş sözleşmesini sona erdirmez.

Taraflar belirli süreli ücretsiz izin konusunda anlaşmışsa izin sonunda çalışan işine dönmelidir.

İşveren izin süresi tamamlandığı halde çalışanı işe başlatmıyorsa iş sözleşmesinin durumu ve işverenin davranışı ayrıca değerlendirilmelidir.

İşveren ücretsiz izni belirsiz süre boyunca uzatmak istiyorsa çalışanın onayı konusu tekrar önem kazanır.

Ücretsiz İzin Sırasında İşten Çıkarılabilir mi?

Ücretsiz izin iş sözleşmesini askıya alır ancak iş sözleşmesini tamamen dokunulmaz hale getirmez.

Fesih için ortaya çıkan hukuki nedenin niteliğine göre sözleşmenin sona erdirilmesi gündeme gelebilir.

Ancak işveren;

“Çalışan zaten ücretsiz izinde.”

diyerek herhangi bir neden göstermeksizin tüm iş güvencesi hükümlerini ortadan kaldıramaz.

Özellikle kanundan kaynaklanan doğum ve benzeri izinlerin kullanılması çalışanın aleyhine keyfî fesih nedeni haline getirilemez.

Ücretsiz İzin Sonradan Yıllık İzne Çevrilebilir mi?

Ücretsiz izin ile yıllık ücretli izin farklı izin türleridir.

Çalışan ücretsiz izin kullanırken daha sonra:

“Bu günleri yıllık izinden düşelim ve ücretini ödeyelim.”

şeklinde bir değişiklik yapılacaksa personel kayıtlarının buna uygun şekilde düzeltilmesi gerekir.

İzin türünün bordro ve SGK bildirimleriyle uyumlu olması önemlidir.

Aksi durumda İK kaydı, puantaj ve SGK bildirimi birbirinden farklı hale gelebilir.

Ücretsiz İzin Puantajda Nasıl Gösterilir?

Puantajda ücretsiz izin günü normal çalışma günü olarak işaretlenmemelidir.

Çalışanın o gün;

• ücretsiz izinli,
• yıllık izinli,
• raporlu,
• mazeretsiz devamsız,
• hafta tatilinde

olduğu birbirinden ayrılmalıdır.

Örneğin ay içerisinde:

20 gün çalışma,

5 gün ücretsiz izin,

diğer günler hafta tatili

bulunan bir çalışanın aylık çalışma kaydı buna göre oluşturulmalıdır.

Bu kayıtlar daha sonra ücret ve SGK süreçlerine temel oluşturur.

Ücretsiz İzin ile Devamsızlık Arasındaki Fark Nedir?

Ücretsiz izin işveren tarafından kabul edilmiş veya kanundan kaynaklanan bir izin durumudur.

Devamsızlık ise çalışanın çalışması gerektiği halde izin veya haklı mazeret olmaksızın işe gelmemesidir.

Bu ikisinin karıştırılması ciddi sorun oluşturabilir.

Örneğin çalışanın onaylanmış 10 günlük ücretsiz izni bulunuyorsa bu günler için devamsızlık tutanağı tutulmamalıdır.

Benzer şekilde ücretsiz izin talebi reddedilmiş bir çalışan kendi kararıyla işe gelmezse bu günler otomatik olarak ücretsiz izin sayılmaz.

Ücretsiz İzin Talebi Nasıl Yazılır?

Basit bir ücretsiz izin talebi şu şekilde oluşturulabilir:

“... nedeniyle 01.12.2026 tarihinden 31.12.2026 tarihine kadar ücretsiz izin kullanmayı talep ediyorum.”

Altına:

• çalışanın adı soyadı,
• departmanı,
• tarih,
• imza

eklenebilir.

İşverenin onayı da aynı belge veya kurumun kullandığı elektronik izin sistemi üzerinden kayıt altına alınabilir.

İnsan Kaynakları Ücretsiz İzin Sürecinde Neleri Kontrol Etmeli?

İK ekibi ücretsiz izin sürecinde;

• izin türünü,
• yasal veya karşılıklı anlaşmaya dayalı olup olmadığını,
• başlangıç tarihini,
• bitiş tarihini,
• toplam ücretsiz izin gününü,
• çalışanın yazılı talebini veya onayını,
• puantaj kaydını,
• SGK eksik gün bildirimini,
• işe dönüş tarihini

birlikte takip etmelidir.

Özellikle çok sayıda çalışanın bulunduğu işletmelerde ücretsiz izin kayıtlarının yalnızca e-posta veya WhatsApp üzerinden tutulması geçmiş bilgilere ulaşmayı zorlaştırabilir.

Basit İK ile Ücretsiz İzin ve Personel Kayıtlarını Yönetin

Ücretsiz izin tek başına bir izin talebinden ibaret değildir.

Bu süreç;

• çalışma günü,
• puantaj,
• SGK,
• çalışan durumu,
• yıllık izin tarihi,
• personel kayıtları

gibi birçok İK sürecini etkileyebilir.

Basit İK, çalışanların izin ve personel süreçlerini merkezi şekilde yöneterek hangi personelin hangi tarihler arasında izinli olduğunu daha düzenli takip etmenize yardımcı olur.

Ücretli ve ücretsiz izinleri çalışan kayıtlarıyla birlikte yönetebilir, personel hareketlerini farklı Excel tablolarında aramak yerine tek panel üzerinden takip edebilirsiniz.

İnsan kaynakları süreçlerinizi daha düzenli hale getirmek için Basit İK'yı basitik.com üzerinden ücretsiz deneyebilirsiniz.

Sık Sorulan Sorular

Ücretsiz izin nedir?

Ücretsiz izin, çalışanın belirli süre çalışmadığı ve kural olarak bu dönem için ücret almadığı, buna karşılık iş sözleşmesinin sona ermediği izin türüdür.

Ücretsiz izin en fazla kaç gün olabilir?

Genel ücretsiz izin için İş Kanunu'nda herkese uygulanabilecek sabit bir üst süre bulunmaz. Kanundan doğan özel izinlerde süre ayrıca belirlenir; diğer ücretsiz izinlerde süre tarafların anlaşmasına göre belirlenebilir.

İşveren çalışanı zorla ücretsiz izne çıkarabilir mi?

Genel kural olarak ücretsiz izin çalışma koşullarında esaslı değişiklik oluşturduğundan çalışanın onayı gerekir. Kanundan doğan özel durumlar ayrıca değerlendirilir.

Çalışan istediği zaman ücretsiz izin kullanabilir mi?

Kanundan doğan özel bir ücretsiz izin hakkı bulunmuyorsa çalışanın talebinin işveren tarafından kabul edilmesi gerekir.

Ücretsiz izinde maaş alınır mı?

Kural olarak hayır. Ücretsiz izin süresinde çalışana bu günler için ücret ödenmez.

Ücretsiz izinde SGK primi yatar mı?

Çalışılmayan ve ücret ödenmeyen ücretsiz izin günleri normal çalışma günü olarak prim gününe dahil edilmez ve SGK'ya eksik gün olarak bildirilebilir.

Ücretsiz izin emeklilik gününü etkiler mi?

Prim bildirilmeyen ücretsiz izin günleri normal çalışma günü gibi emeklilik prim gününe eklenmez.

Ücretsiz izin yıllık izinden düşer mi?

Hayır. İşveren yıl içinde kullandırdığı ücretsiz izinleri çalışanın yıllık ücretli izin bakiyesinden mahsup edemez.

Ücretsiz izin yıllık izin hak ediş tarihini etkiler mi?

Uzun süreli ücretsiz izin dönemleri yıllık izne hak kazanmak için gereken çalışma süresini etkileyebilir. Örneğin doğum sonrası altı aylık ücretsiz izin yıllık izin hesabında dikkate alınmaz.

Doğum sonrası ücretsiz izin kaç ay?

Kadın çalışan, kanundaki analık izni tamamlandıktan sonra talebi halinde altı aya kadar ücretsiz izin kullanabilir.

Yıllık izinde ücretsiz yol izni kaç gün?

Yıllık iznini başka yerde geçirecek ve bunu belgeleyerek talep eden çalışana gidiş-dönüş için toplam dört güne kadar ücretsiz yol izni verilmesi gerekir.