Patron Yıllık İzin Tarihini Belirleyebilir mi Çalışan İstediği Zaman İzin Kullanabilir mi

Yıllık izin hakkı çalışanların dinlenmesini sağlamak amacıyla kanunla güvence altına alınmıştır. Ancak yıllık izne hak kazanmak, çalışanın istediği herhangi bir gün tek taraflı olarak izne çıkabileceği anlamına gelmez. Patron yıllık izin tarihini belirleyebilir mi, çalışan istediği zaman izin kullanabilir mi sorusunun cevabında hem çalışanın izin hakkı hem de işverenin işyerini düzenleme yetkisi birlikte değerlendirilmelidir.

Basit İK, çalışanların yıllık izin taleplerini, kullanılan izinleri, kalan izin bakiyelerini ve personel kayıtlarını tek panel üzerinden yönetmeye yardımcı olur. Özellikle çalışan sayısı arttığında hangi personelin ne zaman izin istediğini, talebin onaylanıp onaylanmadığını ve kaç gün yıllık izin hakkı kaldığını düzenli takip etmek önemlidir. İnsan kaynakları süreçlerinizi basitik.com üzerinden merkezi şekilde yönetebilirsiniz.

Patron Yıllık İzin Tarihini Belirleyebilir mi?

Evet.

İşveren veya işyerindeki izin kurulu, çalışanın yıllık iznini hangi tarihlerde kullanacağını belirleme yetkisine sahiptir.

Yıllık Ücretli İzin Yönetmeliği'ne göre çalışan, yıllık iznini kullanmak istediği tarihi işverene bildirir. Ancak işveren çalışanın talep ettiği tarihle bağlı değildir.

Örneğin çalışan:

“1 Ağustos ile 15 Ağustos arasında yıllık izin kullanmak istiyorum.”

şeklinde talepte bulunabilir.

İşveren ise işyerindeki;

• personel sayısını,
• aynı dönemde izin isteyen diğer çalışanları,
• iş yoğunluğunu,
• vardiya düzenini,
• üretim veya hizmetin devamlılığını

dikkate alarak farklı bir izin tarihi belirleyebilir.

Ancak bu yetki, çalışanın yıllık izin hakkının sürekli ertelenebileceği veya hiç kullandırılmayabileceği anlamına gelmez.

Çalışan İstediği Zaman Yıllık İzne Çıkabilir mi?

Hayır.

Çalışan yıllık izin tarihini tek taraflı olarak belirleyemez.

Örneğin çalışanın 14 günlük yıllık izin hakkı bulunuyorsa:

“Benim yıllık iznim var, pazartesiden itibaren iki hafta işe gelmiyorum.”

şeklinde tek taraflı karar vermesi doğru değildir.

Çalışanın öncelikle yıllık izin talebinde bulunması ve işveren tarafından izin tarihinin belirlenmesi veya talebinin onaylanması gerekir.

Yıllık izin hakkına sahip olmak ile izin tarihini tek taraflı belirlemek farklı konulardır.

Yıllık İzin Talebi Ne Zaman Yapılmalı?

Yıllık Ücretli İzin Yönetmeliği'ne göre çalışan yıllık izin talebini, izin kullanmak istediği tarihten en az bir ay önce işverene yazılı olarak bildirmelidir.

Talepte;

• çalışanın adı ve soyadı,
• varsa sicil numarası,
• iznin hangi tarihler arasında kullanılmak istendiği,
• varsa ücretsiz yol izni talebi

belirtilebilir.

Örneğin çalışan 1 Ağustos'ta yıllık izne ayrılmak istiyorsa talebini mümkünse 1 Temmuz veya daha önce işverene iletmelidir.

İşveren Yıllık İzin Talebini Reddedebilir mi?

İşveren çalışanın istediği belirli tarihi kabul etmek zorunda değildir.

Örneğin aynı departmanda beş çalışan bulunuyor ve dört kişi aynı hafta izin istiyorsa işveren işlerin tamamen durmasını önlemek amacıyla izin tarihlerini farklı dönemlere dağıtabilir.

Bu durumda:

“İzin hakkını tamamen reddediyorum.”

ile

“Talep ettiğin tarihte izin kullanamazsın, başka bir tarih belirleyelim.”

aynı şey değildir.

İşveren belirli bir izin tarihini değiştirebilir ancak çalışanın kazanılmış yıllık ücretli izin hakkını ortadan kaldıramaz.

İşveren Yıllık İzni Sürekli Erteleyebilir mi?

Yıllık izin hakkının amacı çalışanın düzenli şekilde dinlenmesidir.

Bu nedenle izin hakkının yıllarca yalnızca kayıt üzerinde biriktirilmesi sağlıklı bir uygulama değildir.

Güncel Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı rehberinde yıllık ücretli iznin, hak kazanıldıktan sonra bir yıl içerisinde kullandırılması gerektiği belirtilmektedir.

Dolayısıyla işveren:

“Bu yıl işler yoğun.”

“Seneye kullanırsın.”

“Seneye de yoğunuz, daha sonra bakarız.”

şeklinde sürekli erteleme yoluna gitmemelidir.

İşverenin yıllık izinlerin gerçekten kullandırılmasını sağlaması gerekir.

Yıllık İzin Hakkından Vazgeçilebilir mi?

Hayır.

Yıllık ücretli izin hakkından vazgeçilemez.

Çalışan:

“Ben izin kullanmak istemiyorum, parasını verin.”

diyerek iş sözleşmesi devam ederken yıllık izin hakkını ücrete çeviremez.

Benzer şekilde işveren:

“Bu yıl izin kullanma, parasını maaşına ekleyeyim.”

şeklinde yıllık izin hakkını ortadan kaldıramaz.

Yıllık izin öncelikle dinlenme hakkı olarak fiilen kullandırılmalıdır.

Kullanılmamış izinlerin ücrete dönüşmesi esas olarak iş sözleşmesinin sona ermesiyle gündeme gelir.

İşveren “Bu Tarihte İzne Çıkacaksın” Diyebilir mi?

İşveren yıllık izin planlaması yapabilir ve işyerinin ihtiyaçlarını dikkate alarak izin dönemlerini belirleyebilir.

Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı rehberine göre işveren yıllık izinlerin her yıl belirli bir dönem veya dönemlerde kullandırılacağını belirleyebilir.

Örneğin üretimin belirli aylarda çok düşük olduğu bir işletmede yıllık izinlerin önemli bölümü bu dönemde planlanabilir.

Ancak izin planlamasında çalışanın talepleri de dikkate alınmalıdır.

İşverenin izin tarihini belirleme yetkisi vardır fakat bu yetki çalışanın taleplerinin tamamen yok sayılabileceği anlamına gelmez.

Aynı Tarihte Birden Fazla Çalışan İzin İsterse Ne Olur?

Aynı dönemde çok sayıda çalışan izin talebinde bulunabilir.

Yıllık Ücretli İzin Yönetmeliği'ne göre aynı tarihe rastlayan izin taleplerinde;

• çalışanların işyerindeki kıdemi,
• bir önceki yıl hangi tarihte izin kullandıkları,
• işyerindeki iş durumu

gibi unsurlar dikkate alınabilir.

Amaç hem çalışanların izin haklarının kullandırılması hem de işyerindeki faaliyetlerin devam etmesidir.

Özellikle yaz ayları, bayram öncesi dönemler ve okul tatilleri bu tür çakışmaların sık yaşandığı dönemlerdir.

İşyerinde İzin Kurulu Olması Zorunlu mu?

İşyerinde 100'den fazla çalışan bulunuyorsa yıllık izin kurulu oluşturulması gerekir.

İzin kurulu;

• çalışanlardan gelen izin taleplerini değerlendirir,
• izin çizelgesini hazırlar,
• işlerin aksamamasını dikkate alır,
• izin talepleriyle ilgili sorunları inceler.

Hazırlanan izin çizelgesi işverenin onayına sunulur.

Daha küçük işyerlerinde ise izin kurulunun görevleri işveren, işveren vekili veya görevlendirilen kişiler tarafından yürütülebilir.

Patron Yıllık İzni Bölerek Kullandırabilir mi?

İşveren yıllık izni tek taraflı olarak istediği şekilde parçalara bölemez.

4857 sayılı İş Kanunu'na göre yıllık izin süreleri tarafların anlaşmasıyla bölünebilir.

Ancak bölümlerden birinin en az 10 gün olması gerekir.

Örneğin 20 günlük yıllık izin:

10 + 5 + 5

şeklinde kullanılabilir.

Fakat:

5 + 5 + 5 + 5

şeklinde dört parçaya bölünerek tamamının kısa süreler halinde kullandırılması, en az bir bölümün 10 gün olması şartını karşılamaz.

Buradaki önemli unsur tarafların anlaşmasıdır.

Yıllık İzin Tek Seferde Kullanılabilir mi?

Evet.

Esas olan yıllık izin hakkının kesintisiz kullandırılmasıdır.

Taraflar anlaşırsa izin bölünebilir.

Örneğin çalışan 20 günlük yıllık izin hakkının tamamını tek seferde kullanabilir.

İşveren:

“Biz yıllık izinleri maksimum beşer günlük kullandırıyoruz.”

şeklinde kanundaki asgari koşulları ortadan kaldıran genel bir uygulama yapmamalıdır.

Yıllık İzin Süresi Kaç Gün?

4857 sayılı İş Kanunu'na göre yıllık ücretli izin süreleri çalışanın kıdemine göre belirlenir.

18 yaş ve altındaki çalışanlarla 50 yaş ve üzerindeki çalışanların yıllık izinleri ise 20 günden az olamaz.

Yer altında çalışan işçiler için yıllık izin süreleri ayrıca artırılmaktadır.

İş sözleşmesi veya toplu iş sözleşmesiyle bu sürelerin üzerinde izin hakkı tanınabilir.

Bir Yılı Dolmayan Çalışan Yıllık İzin Kullanabilir mi?

Kanuni yıllık ücretli izin hakkının doğması için aynı işverene bağlı olarak, deneme süresi dahil en az bir yıl çalışılmış olması gerekir.

Örneğin 8 aylık çalışan henüz İş Kanunu kapsamında yıllık ücretli izin hakkı kazanmamıştır.

Ancak işveren isterse çalışana avans izin veya başka bir izin verebilir.

Bu, işverenin kendi uygulamasına veya tarafların anlaşmasına bağlı olabilir.

Yıllık İzin Tarihine Hafta Tatili Denk Gelirse Ne Olur?

Yıllık izin süresine rastlayan;

• hafta tatilleri,
• ulusal bayramlar,
• genel tatiller

yıllık izin günlerinden sayılmaz.

Örneğin çalışan 14 günlük yıllık izin kullanıyor ve bu döneme iki hafta tatili denk geliyorsa fiilen işyerinden daha uzun süre ayrı kalabilir.

Bu nedenle yıllık izin başlangıç ve dönüş tarihlerinin hesaplanmasında yalnızca takvim günü saymak doğru değildir.

İşveren Raporlu Günleri Yıllık İzinden Düşebilir mi?

Hayır.

İşveren tarafından verilen diğer ücretli veya ücretsiz izinler ile dinlenme ve hastalık izinleri yıllık ücretli izinden mahsup edilemez.

Örneğin çalışan yıl içerisinde:

5 gün sağlık raporu

kullandıysa işveren:

“14 günlük yıllık izninden 5 gün düşüyorum, 9 gün kaldı.”

diyemez.

Sağlık raporu ile yıllık izin birbirinden farklı haklardır.

İşveren Mazeret İznini Yıllık İzinden Düşebilir mi?

Yasal veya ayrıca verilen izinlerin yıllık izin hakkıyla karıştırılmaması gerekir.

Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının açıklamalarında da yıl içerisinde kullanılan mazeret izinleri veya raporlu sürelerin yıllık ücretli izin hakkından düşülemeyeceği belirtilmektedir.

Bu nedenle insan kaynakları sistemlerinde;

yıllık izin,

mazeret izni,

ücretsiz izin,

sağlık raporu

ayrı izin türleri olarak kaydedilmelidir.

Yıllık İzin Kullanırken Maaş Kesilir mi?

Hayır.

Yıllık izin ücretli bir izindir.

Çalışan yıllık izin kullandığı için normal ücretinden mahrum bırakılamaz.

İşveren yıllık izin dönemine ilişkin ücreti çalışanın izne başlamasından önce peşin olarak vermek veya avans olarak ödemekle yükümlüdür.

Yıllık izin:

“Çalışmadığın için maaşından düşüyoruz.”

şeklinde uygulanamaz.

İşveren Yıllık İzni Toplu Kullandırabilir mi?

Belirli şartlarla evet.

Yıllık Ücretli İzin Yönetmeliği kapsamında işveren, işyerinin niteliğine göre Nisan ayının başından Ekim ayının sonuna kadar toplu izin uygulayabilir.

İşyerindeki çalışanların tamamı veya bir bölümü toplu izne çıkarılabilir.

Ancak işyerinin korunması, bakım veya benzeri zorunlu işler nedeniyle bazı çalışanlar toplu izin dışında bırakılabilir.

Bu çalışanların yıllık izinleri başka bir dönemde kullandırılır.

Çalışan Onay Almadan Yıllık İzne Çıkarsa Ne Olur?

Çalışanın yıllık izin hakkının bulunması, istediği tarihte kendiliğinden izne çıkma yetkisi vermez.

İzin talebi işveren tarafından kabul edilmeden çalışanın işe gelmemesi, şartlarına göre izinsiz devamsızlık veya disiplin sorunu oluşturabilir.

Bu nedenle çalışan:

“Nasıl olsa yıllık izin hakkım var.”

diyerek tek taraflı şekilde işe gelmemelidir.

İzin başlangıç ve bitiş tarihinin işverenle açık biçimde belirlenmesi önemlidir.

İşveren Onayladığı Yıllık İzni Sonradan Değiştirebilir mi?

İşyerinde zorunlu ve ciddi ihtiyaçların ortaya çıkması halinde izin planlarının değiştirilmesi gündeme gelebilir.

Ancak daha önce onaylanan izinlerin keyfî şekilde sürekli iptal edilmesi veya değiştirilmesi doğru bir personel yönetimi değildir.

Özellikle çalışan izin nedeniyle;

• seyahat bileti almış,
• konaklama rezervasyonu yapmış,
• aile planlaması oluşturmuş

olabilir.

Bu nedenle yıllık izin planlarının mümkün olduğunca önceden yapılması ve son dakika değişikliklerinin istisnai tutulması daha sağlıklı olur.

Yıllık İzin Kullandırılmıyorsa Ne Yapılabilir?

Yıllık izin hakkı çalışanın vazgeçemeyeceği bir haktır.

İşveren çalışana izin tarihini tek başına seçme hakkı vermek zorunda değildir ancak izin hakkının fiilen kullandırılmasını sağlamak zorundadır.

Çalışan sürekli izin talep ediyor ve işveren hiçbir alternatif tarih vermeden yıllık izin kullanımını uzun süre engelliyorsa bu durum iş hukuku açısından uyuşmazlık yaratabilir.

Bu nedenle izin taleplerinin mümkün olduğunca yazılı veya elektronik sistem üzerinden yapılması önemlidir.

Yıllık İzin Kayıtlarının Tutulması Zorunlu mu?

Evet.

İşveren çalışanların yıllık izinlerini gösteren kayıtları tutmak zorundadır.

Bu kayıtlar;

• yıllık izin formu,
• izin defteri,
• elektronik insan kaynakları sistemi,
• izin kayıt belgesi

gibi yöntemlerle tutulabilir.

Önemli olan hangi çalışanın hangi tarihlerde ve kaç gün izin kullandığının açık şekilde görülebilmesidir.

İnsan Kaynakları Yıllık İzin Planlarken Nelere Dikkat Etmeli?

İzin planlamasında çalışanın yalnızca kalan izin bakiyesine bakmak yeterli değildir.

İnsan kaynakları;

• çalışanın izin hakkını,
• talep ettiği tarihleri,
• departmandaki diğer izinleri,
• vardiya durumunu,
• geçmiş yıllardaki izin tarihlerini,
• iş yoğunluğunu,
• kullanılmamış izin bakiyesini

birlikte takip etmelidir.

Özellikle onlarca çalışanın bulunduğu işletmelerde Excel veya mesaj üzerinden izin yönetimi zamanla karmaşık hale gelebilir.

Basit İK ile Yıllık İzin Taleplerini ve Bakiyeleri Takip Edin

Çalışanların yıllık izinlerini yönetirken yalnızca toplam izin günü değil, izin talep ve kullanım geçmişinin de düzenli tutulması gerekir.

Basit İK ile;

• yıllık izin talepleri,
• kullanılan izinler,
• kalan izin bakiyesi,
• personel bilgileri,
• çalışma kayıtları,
• departman ve çalışan kayıtları

tek panel üzerinden yönetilebilir.

Bu sayede hangi çalışanın ne zaman izin istediğini ve güncel izin durumunu farklı Excel dosyalarında takip etmek yerine merkezi bir yapı üzerinden kontrol edebilirsiniz.

İnsan kaynakları ve izin süreçlerinizi düzenlemek için Basit İK'yı basitik.com üzerinden ücretsiz deneyebilirsiniz.

Sık Sorulan Sorular

Patron yıllık izin tarihini belirleyebilir mi?

Evet. İşveren çalışanın talep ettiği tarihle bağlı değildir. İzin tarihi belirlenirken çalışanın talebi ve işyerindeki iş durumu birlikte dikkate alınır.

Çalışan istediği zaman yıllık izin kullanabilir mi?

Hayır. Çalışan yıllık izin tarihini tek taraflı belirleyemez. İzin talebinin işveren tarafından planlanması veya onaylanması gerekir.

Yıllık izin talebi kaç gün önceden yapılır?

Yıllık Ücretli İzin Yönetmeliğine göre çalışan, izin kullanmak istediği tarihten en az bir ay önce işverene yazılı bildirimde bulunmalıdır.

İşveren yıllık izin talebini reddedebilir mi?

İşveren çalışanın istediği belirli tarihi kabul etmek zorunda değildir. Ancak yıllık izin hakkını tamamen ortadan kaldıramaz ve izin kullanımını sağlamalıdır.

Patron yıllık izni zorla istediği tarihte kullandırabilir mi?

İşveren izin dönemlerini planlama yetkisine sahiptir. Ancak çalışanın taleplerini ve işyerinin durumunu dikkate almalıdır. Yıllık izin hakkı keyfî şekilde yönetilmemelidir.

Çalışan izin onayı almadan işe gelmezse ne olur?

Yıllık izin hakkının bulunması tek başına çalışana istediği tarihte işe gelmeme hakkı vermez. Onaysız devamsızlık disiplin veya iş hukuku açısından sonuç doğurabilir.

Yıllık izin kaç parçaya bölünebilir?

Tarafların anlaşmasıyla bölünebilir ancak bölümlerden birinin en az 10 gün olması gerekir.

Yıllık izin hakkından vazgeçilebilir mi?

Hayır. Yıllık ücretli izin çalışanın vazgeçemeyeceği bir dinlenme hakkıdır.

Raporlu günler yıllık izinden düşülür mü?

Hayır. Sağlık raporları ve diğer izinler yıllık ücretli izin hakkından mahsup edilemez.

İşten ayrılırken kullanılmayan yıllık izinler ne olur?

İş sözleşmesi sona erdiğinde hak edilmiş ancak kullanılmamış yıllık izinlerin ücretinin çalışana ödenmesi gerekir.