İşyerinde Mola Süresi Kaç Dakika Yemek ve Çay Molası Çalışma Süresinden Sayılır mı

İşyerinde çalışma saatleri hesaplanırken en sık karıştırılan konulardan biri mola süreleridir. İş Kanunu'na göre günlük çalışma süresine bağlı olarak çalışana en az 15 dakika, 30 dakika veya 1 saat ara dinlenmesi verilmesi gerekir. Yemek molası, çay molası ve benzeri dinlenme süreleri kural olarak çalışma süresinden sayılmaz. Ancak çalışanın gerçekten dinlenebilmesi ve mola sırasında çalışmaya devam etmemesi gerekir.

Basit İK, çalışanların giriş-çıkış, vardiya, puantaj, izin ve fazla mesai kayıtlarının tek panel üzerinden takip edilmesine yardımcı olur. Özellikle günlük çalışma süresi hesaplanırken personelin işyerinde bulunduğu toplam süre ile gerçek çalışma süresinin birbirine karıştırılmaması gerekir. Yemek ve çay molalarının doğru kaydedilmesi, fazla mesai ve puantaj hesaplarının da daha sağlıklı yapılmasını sağlar.

İşyerinde Mola Süresi Kaç Dakika Olmalı?

4857 sayılı İş Kanunu kapsamında yetişkin çalışanlar için verilmesi gereken asgari ara dinlenmesi süreleri şöyledir:

Bunlar asgari sürelerdir.

İşveren isterse;

• 15 dakika yerine 20 dakika,
• 30 dakika yerine 45 dakika,
• 1 saat yerine 1,5 saat

mola verebilir.

İş sözleşmesi veya toplu iş sözleşmesiyle de daha uzun ara dinlenmeleri belirlenebilir.

8 Saat Çalışan Birinin Molası Kaç Dakika?

Günlük çalışma süresi 7,5 saati geçtiği için en az 1 saat ara dinlenmesi verilmelidir.

Burada dikkat edilmesi gereken nokta, çalışma süresi ile işyerinde geçirilen toplam sürenin farklı olabileceğidir.

Örneğin çalışan:

09.00'da işe başlıyor,
18.00'de işten çıkıyor,
gün içinde 1 saat yemek molası kullanıyorsa,

işyerinde toplam:

9 saat

bulunmasına rağmen fiili çalışma süresi:

9 saat - 1 saat mola = 8 saat

olur.

Dolayısıyla çalışan 9 saat çalışmış sayılmaz.

7,5 Saat Çalışan Birinin Molası Kaç Dakika?

Günlük çalışma süresi tam 7,5 saat ise en az 30 dakika ara dinlenmesi verilmesi gerekir.

Çünkü mevzuattaki ikinci kategori:

4 saatten fazla ve 7,5 saate kadar, 7,5 saat dahil

olan çalışmaları kapsamaktadır.

Ancak günlük çalışma 7 saat 31 dakika gibi 7,5 saatin üzerine çıkıyorsa uygulanması gereken asgari ara dinlenmesi 1 saate yükselir.

4 Saat Çalışan Birinin Molası Kaç Dakika?

Günlük çalışma süresi 4 saat veya daha kısa olan çalışana en az:

15 dakika

ara dinlenmesi verilmelidir.

Örneğin:

09.00 – 13.00

arasında çalışan bir personel için en az 15 dakika mola hakkı bulunmaktadır.

6 Saat Çalışan Birinin Molası Kaç Dakika?

6 saatlik çalışma:

4 saatten fazla, 7,5 saatten az

olduğu için en az:

30 dakika

ara dinlenmesi verilmelidir.

Aynı kural 5 saat, 6,5 saat veya 7 saat çalışan personel için de geçerlidir.

Yemek Molası Çalışma Süresinden Sayılır mı?

Kural olarak hayır.

İş Kanunu kapsamında verilen ara dinlenmeleri çalışma süresinden sayılmaz.

Yemek molası da ara dinlenmesi niteliğindeyse çalışma süresinin dışında tutulur.

Örneğin çalışan:

08.00'de işe başlıyor,
17.00'de çıkıyor,
1 saat yemek molası kullanıyorsa,

işyerinde 9 saat bulunur.

Ancak gerçek çalışma süresi:

9 - 1 = 8 saat

olarak hesaplanır.

Bu nedenle:

“Sabah 08.00'den akşam 17.00'ye kadar işyerindeyim, 9 saat çalışıyorum.”

ifadesi her zaman doğru değildir.

Mola süresinin düşülmesi gerekir.

Çay Molası Çalışma Süresinden Sayılır mı?

Çay molası da kural olarak ara dinlenmesi kapsamında değerlendirilir ve çalışma süresinden sayılmaz.

Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı yemek, çay ve sigara molası gibi dinlenme zamanlarının ara dinlenmesi kapsamında değerlendirilebileceğini açıkça belirtmektedir.

Örneğin çalışan gün içerisinde:

• 1 saat yemek molası,
• sabah 15 dakika çay molası,
• öğleden sonra 15 dakika çay molası

kullanıyorsa toplam:

1 saat 30 dakika ara dinlenmesi

bulunur.

08.00 – 17.00 arasında işyerinde bulunan bu çalışan için:

Toplam işyerinde bulunma: 9 saat
Toplam mola: 1,5 saat
Fiili çalışma: 7,5 saat

olur.

Yemek ve Çay Molaları Birlikte Hesaplanabilir mi?

Evet.

İşyerinde kullanılan yemek ve çay molaları toplam ara dinlenme süresinin parçaları olabilir.

Örneğin günlük 8 saat çalışan bir personele en az 1 saat ara dinlenmesi verilmesi gerekiyorsa işyerindeki düzen şu şekilde olabilir:

• 30 dakika yemek molası
• 15 dakika sabah çay molası
• 15 dakika öğleden sonra çay molası

Toplam:

60 dakika

ara dinlenmesi olur.

Ancak ara dinlenmelerinin bölünmesi işin ve işyerinin koşullarına uygun şekilde düzenlenmelidir.

Mola Tek Seferde mi Kullanılmalı?

Genel kural ara dinlenmesinin aralıksız olarak kullandırılmasıdır.

Ancak işyerinin;

• bulunduğu bölge,
• iklim şartları,
• çalışma düzeni,
• işin niteliği,
• gelenekleri

gibi özellikler dikkate alınarak ara dinlenmesi bölünerek de kullanılabilir.

Bu durumda uygulamanın çalışma düzeni içerisinde açık şekilde belirlenmesi önemlidir.

Örneğin 1 saatlik mola;

30 dakika yemek + 15 dakika çay + 15 dakika çay

şeklinde düzenlenebilir.

İşveren Çay Molası Vermek Zorunda mı?

Kanunda ayrıca:

“Her çalışana sabah ve öğleden sonra 15'er dakika çay molası verilir.”

şeklinde genel bir düzenleme bulunmamaktadır.

Kanunun zorunlu tuttuğu hak ara dinlenmesidir.

Bu ara dinlenmesinin;

• yemek molası,
• çay molası,
• dinlenme molası

olarak nasıl düzenleneceği işyerindeki uygulamaya göre değişebilir.

Dolayısıyla çalışanın yasal hakkı ayrı bir “çay molası” değil, günlük çalışma süresine göre belirlenen asgari ara dinlenme süresidir.

Sigara Molası Yasal Hak mı?

İş Kanunu'nda çalışanlara özel olarak:

“Sigara içen çalışanlara ayrıca sigara molası verilir.”

şeklinde bir hak bulunmamaktadır.

Sigara molası işyerindeki ara dinlenme düzenlemesinin parçası olabilir.

İşveren;

• mola saatlerini,
• sigara içilebilecek alanları,
• işyerindeki mola düzenini

iş sağlığı ve güvenliği ile çalışma organizasyonu kapsamında belirleyebilir.

Sigara kullanan çalışanın, sigara kullanmayan çalışandan otomatik olarak daha fazla mola hakkı bulunduğu söylenemez.

Mola Süresinde İşçi Çalıştırılabilir mi?

Ara dinlenmesinin amacı çalışanın gerçekten dinlenmesini sağlamaktır.

Örneğin kasiyere:

“Yemek molasındasın ama müşteri gelirse kasaya bak.”

deniliyorsa çalışanın gerçekten serbest bir ara dinlenmesi kullanıp kullanmadığı tartışmalı hale gelir.

Aynı şekilde çalışan öğle arasında;

• telefonlara cevap veriyor,
• müşteriyle ilgileniyor,
• üretime devam ediyor,
• işverenin verdiği görevleri yapıyorsa

kağıt üzerinde “mola” yazılması tek başına yeterli olmayabilir.

Ara dinlenmesi fiilen kullandırılmalıdır.

Çalışan Mola Süresinde İşyerinden Çıkabilir mi?

Ara dinlenmesi, çalışma süresinden sayılmayan bir dinlenme dönemidir.

Ancak çalışanın mola sırasında işyerinden ayrılıp ayrılamayacağı;

• işyerinin niteliği,
• iş sağlığı ve güvenliği kuralları,
• işletmenin düzeni,
• iş sözleşmesi,
• işyeri uygulamaları

gibi unsurlara göre değişebilir.

Önemli olan çalışanın ara dinlenmesi sırasında fiilen çalıştırılmamasıdır.

Özellikle güvenlik, üretim veya özel risk içeren işyerlerinde işyerine giriş-çıkış konusunda ayrıca kurallar bulunabilir.

Mola Süresi Ücretli mi?

Ara dinlenmesi çalışma süresinden sayılmadığı için kural olarak fiili çalışma süresi değildir.

Örneğin saatlik ücretle çalışan bir personelin günlük çalışma süresinin hesaplanmasında ara dinlenmeleri çalışma saatlerinden çıkarılır.

Ancak çalışanın aylık maktu ücretle çalışması, bordro sistemi veya iş sözleşmesindeki özel düzenlemeler ücret hesabının görünümünü değiştirebilir.

Burada temel kural şudur:

Ara dinlenmesi çalışma süresine dahil değildir.

İşveren Mola Vermeden Çalıştırabilir mi?

Hayır.

Günlük çalışma süresine göre ara dinlenmesi kullandırılması zorunludur.

Örneğin 9 saat fiilen çalışan bir personele:

“İş çok yoğun, bugün hiç mola kullanmayacaksın.”

denilmesi mevzuattaki ara dinlenmesi hakkına uygun değildir.

İşveren çalışma düzenini oluştururken personelin zorunlu dinlenme sürelerini de dikkate almak zorundadır.

İş Yoğunluğu Nedeniyle Mola Kaldırılabilir mi?

Hayır.

Sipariş yoğunluğu, müşteri sayısının artması veya personel eksikliği işverenin yasal ara dinlenmesini tamamen kaldırmasına imkan vermez.

İşveren mola saatlerini işin durumuna göre düzenleyebilir ve çalışanlara farklı saatlerde kullandırabilir.

Örneğin restoran çalışanlarının tamamının aynı anda öğle molasına çıkması gerekmeyebilir.

Bir grup:

12.00 – 13.00

diğer grup:

13.00 – 14.00

arasında mola kullanabilir.

Ancak çalışanların ara dinlenmesi hakkı tamamen ortadan kaldırılamaz.

Tüm Çalışanların Aynı Anda Mola Yapması Zorunlu mu?

Hayır.

Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının güncel rehberine göre ara dinlenmeleri çalışanlara aynı veya farklı saatlerde kullandırılabilir.

Özellikle;

• mağazalarda,
• çağrı merkezlerinde,
• hastanelerde,
• otellerde,
• restoranlarda,
• fabrikalarda

işin kesintisiz devam etmesi gerektiğinden personelin mola saatleri vardiyalı şekilde planlanabilir.

12 Saatlik Vardiyada Mola Kaç Saat Olmalı?

Burada “12 saatlik vardiya” ifadesinin ne anlama geldiğine dikkat edilmelidir.

Örneğin çalışan:

08.00 – 20.00

arasında işyerinde bulunuyor ve:

1,5 saat ara dinlenmesi

kullanıyorsa gerçek çalışma süresi:

12 - 1,5 = 10,5 saat

olur.

Ara dinlenmeleri çalışma süresinden sayılmaz.

Ayrıca İş Kanunu kapsamında günlük çalışma süresinin genel olarak 11 saati aşmaması gerekir.

Dolayısıyla vardiya planlamasında yalnızca giriş ve çıkış saatlerine bakılmamalı, gerçek çalışma süresi hesaplanmalıdır.

08.00 – 18.00 Çalışan Birinin Çalışma Süresi Kaç Saat?

Toplam zaman:

10 saattir.

Ancak örneğin 1 saat ara dinlenmesi kullanılıyorsa gerçek çalışma:

10 - 1 = 9 saat

olur.

Çalışanın ayrıca 15'er dakikalık iki çay molası bulunuyorsa ve bunlar da ara dinlenmesi olarak uygulanıyorsa:

10 saat - 1,5 saat = 8,5 saat

fiili çalışma süresi ortaya çıkar.

Bu hesap özellikle fazla mesai belirlenirken önemlidir.

Fazla Mesai Hesabında Yemek Molası Düşülür mü?

Evet.

Ara dinlenmeleri çalışma süresinden sayılmadığı için fazla çalışma hesabında da düşülür.

Örneğin çalışan:

08.00 – 20.00

arasında işyerinde bulunuyor ve toplam:

1,5 saat mola

kullanıyorsa fiili çalışma süresi:

12 - 1,5 = 10,5 saat

olarak hesaplanır.

Bu çalışanın 12 saat çalıştığını kabul ederek fazla mesai hesabı yapmak doğru olmaz.

Haftalık toplam fiili çalışma süreleri hesaplanarak 45 saat sınırı değerlendirilmelidir.

Yemek Yerken Telefonlara Bakmak Mola Sayılır mı?

Çalışan yemek molasında bile işverenin işini yapmaya devam ediyorsa, bu sürenin gerçek anlamda ara dinlenmesi olup olmadığı ayrıca değerlendirilmelidir.

Örneğin resepsiyon görevlisi masasında yemek yerken aynı zamanda:

• telefonları cevaplıyor,
• ziyaretçileri karşılıyor,
• rezervasyon alıyor

ise çalışanın fiilen çalışmaya devam ettiği iddiası gündeme gelebilir.

Ara dinlenmesinin çalışma süresinden çıkarılabilmesi için yalnızca bordroda “1 saat yemek molası” yazılması değil, bu molanın gerçekten kullandırılması önemlidir.

Mola Kullanmak İstemeyen Çalışan Erken Çıkabilir mi?

Çalışan tek taraflı olarak:

“Bir saat yemek molası kullanmayayım, bir saat erken çıkayım.”

diyemez.

Ara dinlenmesi çalışanların sağlık ve güvenliği açısından öngörülmüş zorunlu bir dinlenme hakkıdır.

İşveren de çalışanı:

“Molaya çıkma, akşam erken gidersin.”

şeklinde sistematik olarak ara dinlenmesiz çalıştıramaz.

Çalışma saatlerinin başlangıç ve bitişi işyerindeki çalışma düzenine göre belirlenir.

Mola Süresi İşe Geç Gelmeye Sayılabilir mi?

Hayır.

Ara dinlenmesi ile işe geç kalma farklı kavramlardır.

Örneğin çalışan sabah 30 dakika geç geldiyse:

“Öğle arasında 30 dakika daha az mola kullan.”

şeklindeki uygulama otomatik bir kural değildir.

Çalışma süreleri ve ara dinlenmeleri ayrı şekilde planlanmalıdır.

Özellikle sürekli geç kalma durumlarında personel devam kayıtlarının ayrı tutulması daha sağlıklı olur.

Çocuk ve Genç Çalışanlarda Mola Süresi Farklı mı?

Evet.

Çocuk ve genç çalışanlarda dinlenme süreleri yetişkin çalışanlara göre daha koruyucu düzenlenmiştir.

Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının güncel rehberine göre çocuk ve genç çalışanlara:

• 2 saatten fazla ve 4 saatten az süren işlerde en az 30 dakika,
• 4 saatten 7,5 saate kadar olan işlerde en az 1 saat

ara dinlenmesi verilmelidir.

Bu nedenle yetişkin çalışanlar için kullanılan mola tablosu çocuk ve genç çalışanlara doğrudan uygulanmamalıdır.

İnsan Kaynakları Mola Sürelerini Nasıl Takip Etmeli?

Personel çalışma sürelerinin doğru hesaplanabilmesi için insan kaynakları biriminin;

• vardiya başlangıç saati,
• vardiya bitiş saati,
• yemek molası,
• çay molaları,
• gerçek çalışma süresi,
• fazla mesai süresi

bilgilerini birbirinden ayırması gerekir.

Örneğin çalışanın sistemde:

09.00 giriş
18.00 çıkış

yapmış olması doğrudan:

9 saat çalışma

anlamına gelmemelidir.

Aradaki ara dinlenme süreleri düşülmelidir.

Basit İK ile Vardiya Puantaj ve Çalışma Sürelerini Yönetin

Çalışan sayısı arttıkça giriş-çıkış saatleri, yemek molaları, vardiyalar ve fazla çalışma sürelerini Excel tablolarında takip etmek zorlaşabilir.

Özellikle vardiyalı işletmelerde;

• çalışanın hangi vardiyada olduğu,
• kaç saat çalıştığı,
• giriş-çıkış kayıtları,
• puantajı,
• izinleri,
• fazla mesaileri

birbiriyle bağlantılıdır.

Basit İK, personel çalışma ve insan kaynakları süreçlerini merkezi bir yapı üzerinden yönetmenize yardımcı olur.

Çalışanların giriş-çıkış, vardiya, puantaj, izin ve fazla mesai kayıtlarını basitik.com üzerinden tek panelde takip ederek çalışma sürelerinizi daha düzenli yönetebilirsiniz.

Sık Sorulan Sorular

İşyerinde mola süresi kaç dakika?

Günlük çalışma 4 saat veya daha azsa en az 15 dakika, 4 saatten fazla ve 7,5 saate kadarsa en az 30 dakika, 7,5 saatten fazlaysa en az 1 saat ara dinlenmesi verilmelidir.

8 saat çalışan işçinin molası kaç dakika?

Günlük çalışma 7,5 saati geçtiği için en az 1 saat ara dinlenmesi verilmelidir.

Yemek molası çalışma süresinden sayılır mı?

Kural olarak hayır. Yemek molası ara dinlenmesi niteliğindeyse çalışma süresinden sayılmaz.

Çay molası çalışma süresinden sayılır mı?

Çay molası ara dinlenmesinin bir parçasıysa çalışma süresinden sayılmaz.

Sigara molası yasal bir hak mı?

Kanunda sigara kullanan çalışanlara ayrıca verilmesi gereken özel bir sigara molası düzenlenmemiştir. İşyerindeki ara dinlenme düzenine göre mola kullanılabilir.

İşveren mola vermek zorunda mı?

Evet. Günlük çalışma süresine göre kanundaki asgari ara dinlenmesinin verilmesi zorunludur.

Mola süresi tek seferde mi kullanılmalı?

Genel kural aralıksız kullandırılmasıdır. Ancak işin ve işyerinin özelliklerine göre mevzuattaki şartlarla bölünerek uygulanabilir.

9 saat çalışan işçinin molası kaç dakika?

Fiili günlük çalışma süresi 7,5 saatin üzerindeyse en az 1 saat ara dinlenmesi verilmelidir.

Mola fazla mesaiden düşülür mü?

Evet. Ara dinlenmeleri çalışma süresinden sayılmadığı için fazla çalışma hesabında gerçek çalışma süresinden düşülür.

Çalışan mola yapmadan erken çıkabilir mi?

Çalışan tek taraflı olarak ara dinlenmesinden vazgeçerek erken çıkma kararı veremez. Ara dinlenmesi kanuni bir dinlenme hakkıdır.